Night Sky Photography Tutorial – A Beginners Guide (Greek)

Μέχρι πριν λίγα χρόνια, το να ασχοληθεί κάποιος ερασιτεχνικά με την αστροφωτογραφία ή έστω να προσπαθήσει να αποτυπώσει τον έναστρο ουρανό, θεωρούταν απο πολλούς “εξωτικό”, ένα δύσκολος στόχος, καθώς το κόστος του εξοπλισμού που απαιτούταν για ποιοτικές λήψεις ήταν πολύ υψηλό.

Όλα αυτά άλλαξαν στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας, όταν και κυκλοφόρησαν μηχανές με νέους εξελιγμένους και αρκετά φωτό-ευαίσθητους αισθητήρες που έδιναν στον φωτογράφο την δυνατότητα να εκθέτει για αρκετά δευτερόλεπτα στο σκοτάδι, δίχως τον ενοχλητικό ηλεκτρονικό “θόρυβο”, ψεγάδι της λειτουργίας των ψηφιακών μηχανών.

Στις μέρες μας, με την τεχνολογία να έχει προχωρήσει με απίστευτα γρήγορους ρυθμούς, οι περισσότερες μηχανές πλέον αποδίδουν πολύ καλά στις σκοτεινές/νυχτερινές λήψεις και επομένως παρά το ότι πιστεύεται από μερικούς, με συγκριτικά χαμηλό κόστος, προσφέρεται η δυνατότητα σε περισσότερους φωτογράφους να δοκιμάσουν να φωτογραφίσουν τον νυχτερινό ουρανό.
Δηλαδή δεν χρειάζεται κάτι περισσότερο από μία entry level DSLR και τον κιτ φακό της !

Προφανώς κάποιος χρησιμοποιώντας μία Full Frame μηχανή με ένα εξαιρετικό κρύσταλλο θα πάρει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα, αλλά σαφώς και είναι εφικτό να επιτευχθεί μία αξιοπρεπέστατη εικόνα με μία απλή μηχανή.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Τι χρειάζεται για να φωτογραφίσουμε για παράδειγμα τον Γαλαξία ?

– Μία σκοτεινή βραδιά διχως φεγγάρι, δηλαδή το φεγγάρι να βρίσκεται στην φάση της Νέας Σελήνης (συνήθως περίπου μία εβδομάδα πριν και μία εβδομάδα μετά την βραδιά της Νέας Σελήνης το φως του φεγγαριού δεν μας εμποδίζει για φωτογράφιση)
– Μια τοποθεσία με σχετικά μικρή φωτορύπανση (http://tinyurl.com/hz7dcg2)
– Καθαρός ουρανός, δίχως συννεφιά

Όσον αφορά τον εξοπλισμό τα ελάχιστα που χρειαζόμαστε είναι τα εξής :
– Μια ψηφιακή φωτογραφική μηχανή με τον φακό της, με δυνατότητα manual ρυθμίσεων
– Ένα τρίποδο, όσο πιο στιβαρό τόσο το καλύτερο

Προαιρετικά αλλά αρκετά χρήσιμα είναι και τα παρακάτω :
– Εξωτερικό controller / intervalometer για τον ακριβέστερο προγραμματισμό του χρόνου έκθεσης / λήψεων και την αποφυγή “κουνήματος” της μηχανής κατά την πίεση του κουμπιού του κλείστρου.
– Κόκκινος φακος κεφαλής, ώστε να μπορούμε να δουλεύουμε στο σκοτάδι, δίχως όμως να επηρεάζεται η νυχτερινή μας όραση.

Για να μπορέσουμε να φωτογραφίσουμε ή έστω να δούμε με “γυμνό” μάτι τον νυχτερινό ουρανό, θα πρέπει να μεταβούμε σε μία τοποθεσία με μηδαμινή ή έστω μικρή φωτορρύπανση. Φωτορρύπανση λέγεται το φως που “εκπέμπεται” από τα φώτα των πόλεων όπου οι περισσότεροι ζούμε. Η χώρα μας έχει το προνόμιο να προσφέρει σχετικά μικρές αποστάσεις σε τοποθεσίες με χαμηλή φωτορρύπανση κοντά στις μεγάλες πόλεις , και επομένως είναι πιο εφικτό να μεταβεί κάποιος εκεί. Πόσοι αλήθεια δεν έχουμε θαυμάσει με γυμνό μάτι τα αστέρια ή εκείνο το “σύννεφο” κάποιες καλοκαιρινές βραδιές στα χωριά μας ?
Ναι, εκείνο το “σύννεφο” είναι ο Γαλαξίας !

Ας συνεχίσουμε όμως.
Αφού μεταβούμε σε μια σκοτεινή τοποθεσία, στήνουμε τον εξοπλισμό μας, τρίποδο μηχανή κτλ.
Κλείνουμε οποιαδήποτε πηγή φωτός, πχ οθόνη κινητού, και διαφυλάσσουμε την νυχτερινή όραση μας με την χρήση ενός κόκκινου φακού κεφαλής, ώστε να έχουμε τα χέρια ελεύθερα αλλά να μπορούμε να βλέπουμε και στο σκοτάδι.

Για να πετύχουμε λοιπόν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα που μας παρέχει ο εξοπλισμός μας, θα πρέπει να σετάρουμε την μηχανή σωστά.
Χρησιμοποιούμε το μεγαλύτερο δυνατό διάφραγμα του φακού (στους κιτ φακούς με το μεταβαλλόμενο διάφραγμα αυτό συνήθως είναι το f/3.5 στα 18mm).
Το σύστημα αυτόματης εστίασης, όσο εξελιγμένο και αν είναι, δυσκολεύεται να επιτύχει τον στόχο του σε συνθήκες απόλυτου σκότους, επομένως δεν είναι εφικτό να εστιάσει η μηχανή μόνη της στον ουρανό. Θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε χειροκίνητη εστίαση.
Ο πιο εύκολος και γρήγορος τρόπος για να εστιάσουμε σωστά στο άπειρο την νύχτα είναι να χρησιμοποιήσουμε την λειτουργία live view της μηχανής.

Εφόσον βλέπουμε πλέον από την οθόνη της μηχανής, σημαδεύουμε ένα πολύ φωτεινό αστέρι στον ουρανό και χρησιμοποιούμε την επιλογή μεγέθυνσης. Έτσι παρατηρώντας το αστέρι στην οθόνη, γυρίζουμε με αργές κινήσεις το δαχτυλίδι εστίασης στον φακό έως ότου το αστέρι γίνει μια μικρή κουκκίδα. Φυσικά θα χρειαστούν κάποιες πρώτες δοκιμαστικές λήψεις για να δούμε αν η εστίαση είναι όντως σωστή.

Στην συνέχεια ανεβάζουμε το ISO στην μεγαλύτερη δυνατή τιμή, για παράδειγμα στα 3200 – 6400 ώστε να κάνουμε την μηχανή μας περισσότερο φωτο-ευαίσθητη.

Όσον αφορά τον χρόνο έκθεσης, εδώ θα πρέπει πρώτα να πούμε μερικά πράγματα.
Εάν ο στόχος μας είναι να αποτυπώσουμε ένα νυχτερινό τοπίο χωρίς αστρικά ίχνη, γνωστότερα ως star trails, θα πρέπει να υπολογίσουμε τον χρόνο έκθεσης σύμφωνα με :
1) την εστιακή απόσταση που έχουμε επιλέξει στον φακό.
2) το είδος μηχανής που χρησιμοποιούμε (4/3, APS-C ή FX)

Υπάρχει μία φόρμουλα όπου μπορεί κάποιος να υπολογίσει τον μέγιστο δυνατό χρόνο έκθεσης χωρίς trails, και αυτή είναι η παρακάτω :
500 / (εστιακή απόσταση φακού * crop αισθητήρα).
Δηλαδή για παράδειγμα αν χρησιμοποιούσαμε μία Nikon D3300 με τον φακό 18-55 στα 18mm, η φόρμουλα αυτή θα είχε ως εξής :
500 / (18 * 1.5) = 18 δευτερόλεπτα μέγιστης έκθεσης χωρίς trails
Όμως, καθώς πλέον τα megapixel των αισθητήρων όλοενα και αυξάνονται, η φόρμουλα αυτή δεν δίνει πλέον το σωστό αποτέλεσμα, καθώς όλο και περισσότερα pixel προστίθενται στην επιφάνεια του αισθητήρα. Επομένως αφού πλέον η απόσταση μεταξύ δύο pixel είναι μικρότερη στην επιφανεια του αισθητήρα, αυτό σημαίνει ότι το αστέρι που καταγράφεται κατά την διάρκεια της έκθεσης, θα μεταβεί από το ένα pixel στο άλλο σε μικρότερο χρόνο δημιουργώντας τα trails.
Όμως θεωρώ ότι είναι αρκετά εξεζητημένο για κάποιον που ξεκινά τώρα την ενασχόληση του με τον νυχτερινό ουρανό να μπει στην διαδικάσία τέτοιας ανάλυσης και υπολογισμών.

Προσωπικά πιστευω ότι για τις περισσότερες μηχανές, ανεξαρτήτως κατασκευαστή, με την χρήση του παρακάτω κανόνα θα μπορεί κάποιος να επιτύχει πολύ καλά αποτελέσματα.
400 / (εστιακή απόσταση φακού * crop αισθητήρα)
Συνοπτικά μπορείτε να δείτε στον παρακάτω πίνακα μερικές τιμές κατηγοριοποιημένες ανά τύπο αισθητήρα.

exposure chart

Συνεχίζοντας το θέμα των ρυθμίσεων, εφόσον η μηχανή μας προσφέρει την καταγραφή αρχείων τύπου RAW, θα ήταν σκόπιμο να το επιλέξουμε καθώς θα μας βοηθήσει αρκετά στο κομμάτι της επεξεργασίας, δίνοντας μας την δυνατότητα να “πουσάρουμε” το αρχείο στο μέγιστο βαθμό.

Προαιρετικά, και στην περίπτωση που κάποιος δεν είναι τόσο σίγουρος για το κομμάτι της επεξεργασίας, καλό θα ήταν να ενεργοποιηθεί η επιλογή Long Exposure Noise Reduction ή/και η επιλογή High Iso Noise Reduction, όπου σε αυτή την περίπτωση η μηχανή θα κάνει μία δεύτερη σκοτεινή λήψη με την ίδια έκθεση, με σκοπό την μείωση του θορύβου.
Φυσικά, αυτά είναι μόνο η αρχή και με τον πειραματισμό στο αντικείμενο μπορείτε να δοκιμάσετε διάφορες τεχνικές που θα σας δώσουν το αποτέλεσμα που επιθυμείτε, όπως για παράδειγμα την λήψη δύο (2) καρέ με την ίδια σύνθεση αλλά με διαφορετικούς χρόνους έκθεσης, για παράδειγμα μία μικρή σχετικά λήψη για τον ουρανό και έπειτα μία μεγαλύτερης διάρκειας για το έδαφος, ώστε έπειτα να συνδυαστούν σε κάποιο πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας και να δώσουν ένα πολύ δυνατό αποτέλεσμα.
Πέραν όμως τον προαναφερθέντων, υπάρχει φυσικά και η επιλογή να δημιουργήσει κάποιος star trails.

Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να γίνει ένας ικανοποιητικός αριθμός λήψεων, με την μηχανή πάντα στο ίδιο σημείο, και τα καρέ που θα καταγραφούν, να ενωθούν (stacking) σε κάποιο πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας.